Werken aan waterkwaliteit is steeds meer data gedreven, met een breed palet aan kaarten, datasets en analysetools. We weten meer dan ooit. Maar hoe zetten we die Inzichten om in Impact? En hoe betrekken we andere stakeholders? Terugblik op het 8e WOK Symposium, met oa een inspirerende keynote van Sander Mager (UvW) en veel interactieve werksessies.

SYMPOSIUM WOK VIII - Waterkwaliteit op de Kaart 2026
woensdag 25 maart 2026 | 9:00-17:30 | Metaalkathedraal, Utrecht

Van INZICHT naar IMPACT: Waterkwaliteit als gezamenlijke opgave

‘Waterkwaliteit staat op de kaart binnen onze bubbel, maar nog niet daarbuiten.’ Met deze scherpe observatie zette keynote spreker Sander Mager direct de toon tijdens het 8e Waterkwaliteit op de Kaart (WOK) Symposium. Want hoewel kennis, data en aandacht voor waterkwaliteit de afgelopen jaren sterk zijn toegenomen, blijft de vraag knagen: waarom vertaalt dit zich nog onvoldoende naar zichtbare verbetering in de praktijk?

Tijdens het Symposium bogen zo’n 70 deelnemers zich over deze vraag, onder het thema ‘Van inzicht naar impact’. Het werd al snel duidelijk: we weten meer dan ooit. Watersysteemanalyses zijn allang geen pionierswerk meer. Het werken aan waterkwaliteit is steeds meer data gedreven, met een breed palet aan kaarten, datasets en analysetools. Deze gedetailleerde informatie maakt het mogelijk om patronen in meetdata te herkennen, processen beter te begrijpen en maatregelen gerichter te onderbouwen.

In de kaartencarrousel en workshops werden hiervan inspirerende voorbeelden gedeeld. Ook werd duidelijk hoe snel databronnen en tools zich ontwikkelen, mede door AI: data worden toegankelijker, visualisaties slimmer en platforms gebruiksvriendelijker. Dit biedt waardevolle ondersteuning voor de watersector. De vraag hoe je verschillende stakeholders hierin meeneemt bracht interessante discussies op gang.

Lees verder: Op zoek naar impact buiten de watersector - door Laura Savonije (OAK consultants) en Wieneke Savonije (WUR)

Het was een inspirerende, geslaagde dag, die zeker weer een vervolg gaat krijgen.

- - -
PROGRAMMA en download presentaties
- zie onderaan de pagina voor een toelichting bij de sessies

- - -
ORGANISATIE
KNW Themagroep Waterkwaliteit- De WOK serie 'Waterkwaliteit op de Kaart' is gestart in 2014, met inspirerende themaweken, symposia en webinars om ervaringen te delen, en bij te dragen aan blijvende aandacht voor waterkwaliteit.

- - -
ACHTERGROND BIJ DE SESSIES

1. Ontwerp nevengeul ter versterking ecologie: aan de slag met verschillende kaarten - met Bas van Spronsen (Haskoning)
Een interactieve start waarin kaartlagen, data en praktijkbeelden worden samengebracht. Deelnemers verkennen hoe je met thematische kaartbeelden inzicht krijgt in ruimtelijke patronen en dilemma’s, en hoe je uit gelaagdheid de essentie destilleert. In de sessie gaan we aan de slag met het ontwerp van een nevengeul, mbv verschillende kaarten.
- Lees verder: download presentatie 

2. Landbouw: Lessen uit Gebiedsgerichte monitoring stroomgebieden in Vinkeloop en Vuursteentocht - met Peter Schipper (WUR)
In twee landbouwgebieden is gedurende 4 jaar een intensieve en innovatieve monitoring uitgevoerd, om grip te krijgen op de uit- en afspoeling van stikstof en fosfor naar oppervlakte water. Welke lessen kunnen we leren uit deze monitoring? Welke nieuwe inzichten hebben we nu - over routes, hot-spots en hot-moments - voor een effectieve gebiedsgerichte aanpak van nutriënten? Met de uitkomsten van de monitoring in een zandgebied (Vinkenloop) en kleigebied (Vuursteentocht).

3. Kwaliteit van Drinkwaterbronnen onder druk: PFAS in grondwater - met Roald Leemrijse (WMD Water) en Stefan Kools (KWR)
Het Nederlandse drinkwater is van goede kwaliteit, maar de bronnen staan onder druk, oa door chemische vervuiling met industriële chemicaliën (PFAS), geneesmiddelen en microplastics. Klimaatverandering, met name droogte en overstromingen, verergert deze problemen. Er zijn momenteel 1000+ verschillende PFAS stoffen - 'forever chemicals' - die (mogelijk) in het water terecht komen. Daar blijven zij aanwezig (persistent, toxisch, mobiel en bioaccumulerend) en kunnen zo in kleine hoeveelheden terecht komen in voedsel of drinkwater. Hoe zorgelijk is dit, en wat kunnen we er aan doen?
- Lees verder: download de presentatie

4. Het nieuwe Waterkwaliteitsportaal: landelijke beeld én bron van informatie - met Hinne Reitsma (Informatiehuis Water)
Het Informatiehuis Water (IHW) heeft het Waterkwaliteitsportaal in 2025 volledig vernieuwd. De kaartviewer presenteert de waterkwaliteitsdata van de KRW en de Landelijke Enquête Waterkwaliteit. De KRW-dataviewer geeft een gestandaardiseerde grafische presentatie van de KRW-data. Waterbeheerders, beleidsmakers, publiek en media hebben nu hetzelfde eenduidige landelijke beeld van de toestand van de waterkwaliteit. Alle gegevens kunnen voor eigen toepassingen worden gedownload, voorzien van metadata. De doorontwikkeling van het Waterkwaliteitsportaal gaat verder, met oa de ontwikkeling van gegevensservices voor actuele beelden en gebruiksvriendelijke toepassingen. De waterkwaliteitsgegevens zijn open data! In deze workshop worden de (on)mogelijkheden en de ontwikkelingen van het vernieuwde waterkwaliteitsportaal kort toegelicht. Deelnemers worden vooral uitgenodigd om de beelden te bekijken en hun reactie te delen. Daar winnen we allemaal wat mee!
- Lees verder: download de presentatie en ga naar het Waterkwaliteitsportaal.nl 

5. Trends in oppervlaktewaterkwaliteit: verleden, heden, toekomst - met Hilde Passier (Deltares)
We kijken naar data uit heden en verleden, en voorspellingen voor de toekomst. Data over oppervlakte water vanuit landelijke meetnetten geven inzicht in trends: waar gaan we naar toe? We gaan in gesprek over de ontwikkelingen in de waterkwaliteit, vanuit maatregelen die genomen worden om de kwaliteit te verbeteren en vanuit ontwikkelingen in landgebruik en klimaatverandering. 

6. Indirecte Lozingen: van grijs gebied naar zichtbare impact, met gezamenlijk aanpak van handhaving - met Loek de Bonth (Schone Maaswaterketen/ Loyal Blue)
Een praktische doorvertaling van inzichten naar concrete stappen: hoe benut je data, toezicht en samenwerking om waterkwaliteit te verbeteren? Binnen deze sessie organiseren we een gezamenlijke workshop met de Schone Maaswaterketen, waarbij we proberen de handhaving, signalering en samenwerking rondom indirecte lozingen verder te versterken.

7. Gebruik van het Toetsingskader Regionale Wateren - met Susan Sollie (Tauw)
De Kaderrichtlijn Water (KRW) verplicht waterbeheerders om voorgenomen activiteiten te toetsen aan de gestelde doelen voor de waterkwaliteit; de activiteit mag niet leiden tot ecologische achteruitgang, en niet conflicteren met het beoogde effect van KRW-maatregelen. Het 'Toetsingskader Waterkwaliteit Regionale Wateren' biedt waterbeheerders een consequent hulpmiddel om voorgenomen activiteiten te beoordelen. In deze workshop nemen we jullie stap voor stap mee in hoe dit kader is opgebouwd, en welke uitgangspunten daarbij horen. Met een praktijkcasus laten we zien hoe het toetsingskader in het echt werkt. Daarna gaan jullie in kleine groepen zelf aan de slag met een casus, zodat je meteen ervaart hoe je het kader toepast en waar je in de praktijk op let.

8. Normoverschrijding van gewasbeschermingsmiddelen: hoe krijgen we agrariërs in beweging? - met Jenneke van Vliet (CLM) en Martine Swinkels (CLM)
CLM werkt met waterschappen en provincies aan agrarische waterkwaliteit in tal van projecten: van het in kaart brengen van PFAS-bestrijdingsmiddelen, tot het beperken van afspoeling van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen van perceel of erf. Ook schreef CLM een protocol voor snelle terugkoppeling van waterkwaliteitsmetingen aan agrariërs, wat dit jaar getest wordt met diverse waterschappen. In deze sessie gaan we in gesprek over de diverse projecten.
- Lees verder: download presentatie