In de reeks 'Water en Natuur in Balans' bezochten we de Marker Wadden, met uitleg over oa de ontwikkelingen in het gebied, en het monitoringsonderzoek vanuit de UvA. Wat is de invloed op de ecologie en de waterkwaliteit? Inspirerend werkbezoek voor water- en natuur-professionals, door KNW ism Natuurmonumenten.

Foto's Natuurmonumenten - Martin Lokven en Evert Feenstra

WATER & NATUUR in Balans #4 - Werkbezoek Marker Wadden
donderdag 11 juni 2026 | 11:30-17:45 | vertrek vanuit Lelystad

Impressie werkbezoek door Ria Löschner en Joost Lankester (KNW themagroep Water en Ruimte):

De excursie stond in het teken van samenhang tussen alle elementen: recreatie, natuurontwikkeling en waterkwaliteit. De Marker Wadden is primair gericht op het ontwikkelen van natuur en het verbeteren van de biodiversiteit, zowel boven als onder water. Voor Natuurmonumenten is het altijd de bedoeling geweest dat mensen daar ook van mogen genieten. Kleinschalige recreatie op het eiland is dus mogelijk, met oa enkele accommodaties om te overnachten en een kleine haven met aanlegplaatsen voor boten. Ook wij mochten als groep genieten van het gebied, met een rondwandeling over het eiland, waarbij we op verschillende plekken toelichting kregen over de aanleg, opkomst van soorten, kansen en bedreigingen, en keuzes die gemaakt worden in het beheer.

Ecologen van Natuurmonumenten en onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam hebben ons meegenomen in de kansen en uitdagingen in natuurontwikkeling. Het Markermeer heeft veel steile oevers, dammen en dijken, en een groot gebrek aan geleidelijke overgangen van land naar water. Hierdoor is het meer niet rijk aan biodiversiteit en is er niet genoeg voedsel aanwezig voor een gezond voedselweb. Met aanleg van de Marker Wadden in 2017 werden ondiepe zones en flauwe oevers gecreëerd, wat ruimte bood aan diverse planten- en diersoorten. Het aantal paaiplaatsen voor vissen nam fors toe, waardoor de visstand omhoog ging. Na 10 jaar is het eiland al volop begroeid met diverse soorten planten, er groeien zelfs kleine wilgenbosjes. Onderwaterplanten in de ondiepe delen zorgen ervoor dat de waterkwaliteit sterk is verbeterd. Dit effect is echter vooral lokaal, rondom de eilanden aanwezig. Om de waterkwaliteit in het Markermeer zelf te verbeteren zouden veel meer ondiepe zones en flauwe natuurvriendelijk oevers aangelegd moeten worden, verspreid over het hele gebied. 

Op en rond de eilanden vinden steeds meer (broed)vogels een plek. Recent is op verschillende plekken extra slib opgebracht wat een hele kluten-kolonie heeft aangetrokken. Tijdens ons bezoek zagen we talloze kluten met jongen op dat nieuw aangebrachte slib foerageren.

Er werden tijdens onze rondgang veel vragen gesteld aan de aanwezige experts, en zo kon veel kennis uitgewisseld worden over de samenhang tussen water en natuurontwikkeling. Studenten van de Universiteit van Amsterdam waren tijdens ons bezoek bezig met veldonderzoek, waarbij de waterbodem werd bemonsterd om de opkomst van nieuwe soorten te determineren. De combinatie van verschillende expertises en invalshoeken leverde interessante gesprekken op. Aan het eind van de dag sloten we af met een hapje en drankje in het bezoekerscentrum, om daarna de boot terug naar Lelystad te nemen.

- - -
Over het PROGRAMMA

Programmamanager Claudia de Kort (Natuurmonumenten) gaf tijdens de lunch uitleg over de aanloop naar het project, de aanleg van de eilanden, en de laatste ontwikkelingen. Vervolgens vertrokken we met de veerboot richting de eilanden, waar verschillende sprekers aan het woord kwamen. 

• Recreatie - Boswachter Elsa de Pater (NM), over de uitdagingen voor het ontvangen van mensen op een afgelegen eiland.
• Natuurbeheer & Ecologie - Ecoloog Daan Vreugdenhil (NM), over de ontwikkeling van de natuur op de eilanden, en de uitdagingen voor het natuurbeheer. De eilanden zorgen voor het invangen van slib, en door de natuurlijke oevers is er een sterke verbetering van de ecologie, in dit voorheen voor natuur oninteressante meer. Bij de eilanden vinden steeds meer broedvogels een plek, vestigen planten zich, en ook vissen profiteren van de nieuwe natuur.
• Wetenschappelijk onderzoek - Onderzoekers Harm van der Geest en Arie Vonk (Universiteit van Amsterdam), over de natuur die nog volop in beweging en ontwikkeling is, wat op de voet gevolgd wordt. Zij deelden inzichten uit hun onderzoek naar ecologie en waterkwaliteit, én we namen een kijkje bij studenten die op dat moment bezig waren met veldonderzoek. 

Er volgen dit jaar nog twee interessante excursie over de samenhang tussen water en natuurontwikkeling, een samenwerking tussen Natuurmonumenten en KNW. Houd dus de agenda in de gaten!

- - -
FOTO Impressie

- - -

- - -
OVER DEZE SERIE
Natuurmonumenten en KNW nodigen je uit voor inspirerende werkbezoeken

Voor mensen die in de 'waterwereld’ werken, is het onmiskenbaar: voldoende en schoon water is cruciaal voor mens, natuur, biodiversiteit en onze economie. In Nederland waterland is dat echter geen vanzelfsprekendheid meer. Veel water is vervuild en we hebben steeds vaker te maken met periodes van droogte én met neerslagpieken. Dit brengt grote maatschappelijke en economische kosten met zich mee.

Gelukkig is de herstelkracht van de natuur groot. Knelpunten zijn ook kansen voor actie: werken aan het herstel van het watersysteem draagt direct bij aan een gezonde natuur en heeft positieve impact op leefbaarheid, recreatie, gezondheid en economie. Natuurmonumenten, beheerder van ruim 112.000 hectare natuurgebied in ons land, werkt daarom in het hele land samen met onder meer waterschappen, provincies, gemeenten, bedrijven en andere natuurorganisaties aan het herstel van robuuste watersystemen om zo ons land leefbaarder en toekomstbestendig te maken. Van de Grensmaas tot de Onlanden en van Polder Schieveen tot het Fochteloërveen.

Hoe? Dat laten we graag aan je zien. Op veel plekken in ons land zijn inspirerende voorbeelden te vinden van watersystemen die met succes zijn hersteld. Voor het Koninklijk Nederlands Waternetwerk, het onafhankelijke kennis(sen)netwerk in de watersector, is het delen van kennis het uitgangspunt. En omdat wij er beide in geloven dat inspiratie ontstaat door een plek echt zelf te ervaren, slaan het Koninklijk Nederlands Waternetwerk en Natuurmonumenten de handen ineen. Samen organiseren we de komende maanden een aantal inspirerende werkbezoeken en excursies door het hele land. Wij nodigen alle waterprofessionals van harte uit om deel te nemen aan deze werkbezoeken. We hopen je binnenkort te zien.

- - -
ORGANISATIE - en meer excursie in deze serie
KNW Themagroep Water en Ruimte in samenwerking met Natuurmonumenten